📑 สารบัญ

• 🔍 บล็อกสกรีน คืออะไร
• 📊 หมึกสำหรับบล็อกสกรีนมีกี่แบบ

🔍 บล็อกสกรีน คืออะไร

บล็อกสกรีน คือแม่พิมพ์ที่ใช้ในกระบวนการสกรีนลาย (Screen Printing) ทำจากกรอบไม้หรืออะลูมิเนียมที่ขึงด้วยผ้าสกรีนและเคลือบด้วยน้ำยาไวแสง

หลักการทำงาน: ฉายแสงผ่านฟิล์มลายลงบนบล็อก → น้ำยาไวแสงแข็งตัวเป็นลาย → ล้างส่วนที่ไม่ถูกแสงออก → ได้บล็อกพร้อมสกรีน

ใช้ทำอะไร: สกรีนลายลงบนเสื้อ กระเป๋า ผ้า ไม้ พลาสติก และวัสดุอื่น ๆ

เหมาะกับ: ธุรกิจสกรีนเสื้อ, โรงงานผลิต, งานคราฟต์, นักเรียนศิลปะ

บล็อกสกรีน (Screen Printing Blocks) หลักๆ ที่นิยมใช้งานในอุตสาหกรรมและร้านป้าย แบ่งออกตามวัสดุทำกรอบ และ ความละเอียดของผ้าสกรีน ได้ดังนี้ครับ

1. แบ่งตามวัสดุทำกรอบ (Frame Materials)

2. แบ่งตามระดับความละเอียดของผ้าสกรีน (Mesh Count)

ความละเอียดของผ้าจะนับเป็น Mesh (จำนวนเส้นใยต่อตารางนิ้ว) ซึ่งเลือกใช้ตามประเภทของงานและลักษณะของสี:

• ผ้าเบอร์ต่ำ / หยาบ (40 – 80 Mesh):
  • ลักษณะ: รูผ้าขนาดใหญ่ สีผ่านได้เยอะ
  • เหมาะสำหรับ: สกรีนงานสีกลิตเตอร์ สีสะท้อนแสง สีพลาสติซอลเนื้อหนา หรือสกรีนลงบนผืนผ้าที่เนื้อหยาบ เช่น ถุงกระสอบ
• ผ้าเบอร์กลาง / ปานกลาง (100 – 150 Mesh):
  • ลักษณะ: เบอร์มาตรฐานที่นิยมใช้มากที่สุด
  • เหมาะสำหรับ: สกรีนลายเสื้อยืดทั่วไป สกรีนตัวหนังสือ โลโก้ งานสกรีนถุงผ้า งานป้ายพลาสติก PP/พลาสวู้ด หรือวัสดุผิวเรียบปานกลาง
• ผ้าเบอร์สูง / ละเอียด (180 – 300+ Mesh):
  • ลักษณะ: รูผ้าเล็กมาก สีผ่านได้น้อย ช่วยให้งานมีความละเอียดสูง
  • เหมาะสำหรับ: งานพิมพ์เม็ดสกรีน (CMYK/Halftone) งานสกรีนสติกเกอร์ งานสกรีนลงบนกระจก อลูมิเนียม หรือแผ่นโลหะที่ต้องการความคมชัดของเส้นสายระดับสูง

3. แบ่งตามเทคโนโลยีการทำบล็อก (Making Method)

• บล็อกอัดแสงแบบดั้งเดิม (Photopolymer Coating): ปล่อยอิมัลชัน (กาวอัด) ลงบนผ้าสกรีน แล้วนำไปฉายแสงผ่านฟิล์ม/กระดาษไข เพื่อให้กาวแข็งตัว เป็นวิธีมาตรฐานที่นิยมใช้แพร่หลายที่สุด
• บล็อกสกรีนระบบดิจิทัล (Digital Screen Maker): ใช้เครื่องทำบล็อกดิจิทัลยิงความร้อนสร้างรูบนฟิล์มสกรีนโดยตรงโดยไม่ต้องใช้น้ำหรือสารเคมีอัดแสง รวดเร็ว สะดวก แต่นิยมใช้ในงานขนาดเล็กถึงปานกลาง

🧵 หมึกพิมพ์สำหรับงานสกรีน (Screen Printing Ink)

แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ตามฐานของหมึกและลักษณะการใช้งาน ดังนี้

• หมึกฐานน้ำ (Water-based Inks)
  • คุณสมบัติ: ให้สัมผัสนุ่ม เรียบเนียนไปกับเนื้อผ้า ระบายอากาศได้ดี ไม่มีกลิ่นฉุน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
  • เหมาะสำหรับ: ผ้าคอตตอน (Cotton) 100% หรือผ้าใยธรรมชาติ เสื้อยืดสไตล์วินเทจ
  • ข้อจำกัด: แห้งเร็วบนบล็อกสกรีน อาจทำให้บล็อกตันได้ง่ายหากสกรีนไม่ต่อเนื่อง
• หมึกพลาสติซอล (Plastisol Inks)
  • คุณสมบัติ: เป็นหมึกฐานน้ำมัน (PVC-based) ทึบแสงสูง สีสด อบแล้วติดทนทาน ไม่แห้งบนบล็อกสกรีนทำให้ใช้งานง่าย
  • เหมาะสำหรับ: เสื้อยืดทั่วไป ผ้าทึบแสง ผ้าสังเคราะห์ หรืองานที่ต้องการรายละเอียดคมชัด
  • ข้อจำกัด: ผิวสัมผัสจะมีความหนาและแข็งกว่าหมึกน้ำ ระบายอากาศได้น้อย และต้องใช้ความร้อนสูงในการทำให้หมึกแห้งสนิท (Curing)
• หมึกฐานตัวทำละลาย / หมึกน้ำมัน (Solvent-based Inks)
  • คุณสมบัติ: ยึดเกาะพื้นผิวที่ไม่ซึมน้ำได้ดีเยี่ยม ทนต่อแดด ฝน สารเคมี และการรอยขีดข่วน
  • เหมาะสำหรับ: วัสดุประเภทพลาสติก (PVC, Acrylic, PP, PE), โลหะ, แก้ว, แผ่นป้ายอะคริลิก, สติ๊กเกอร์ และงานป้ายโฆษณาภายนอก
  • ข้อจำกัด: มีกลิ่นฉุนจากสารระเหย ต้องใช้สารละลาย (Thinner) ในการผสมและล้างบล็อก
• หมึกยูวี (UV Curable Inks)
  • คุณสมบัติ: แห้งทันทีเมื่อได้รับแสง UV ให้ความคมชัดสูง ทนทาน ไม่แห้งค้างบนบล็อก
  • เหมาะสำหรับ: งานอุตสาหกรรม บรรจุภัณฑ์ พลาสติก แผ่นโลหะ และงานพิมพ์ปริมาณมากที่ต้องการความเร็ว
  • ข้อจำกัด: ต้องใช้เครื่องอบแสง UV โดยเฉพาะ และมีราคาสูงกว่าหมึกประเภทอื่น

หมึกพิเศษประเภทอื่น ๆ

หมึกสะท้อนแสง / หมึกเรืองแสง (Reflective / Glow in the Dark Ink): ใช้สำหรับเสื้อความปลอดภัย เสื้อวิ่ง หรือดีไซน์พิเศษ

หมึกดิสชาร์จ (Discharge Ink): หมึกน้ำชนิดพิเศษที่กัดสีเดิมของผ้าออก แล้วแทนที่ด้วยสีใหม่ ทำให้เนื้อผ้านุ่มเหมือนไม่ได้สกรีน (ใช้กับผ้าคอตตอนสีเข้ม)

หมึกนูน (Puff Ink): พองตัวขึ้นเมื่อโดนความร้อน ทำให้เกิดมิติแบบ 3D